Đất nước ta đang ở trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa để tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhằm mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh", bảo vệ vững chắc tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Do vậy, vấn đề bồi dưỡng và phát huy nguồn lực con người, đặc biệt là nguồn lực "hiền tài là nguyên khí quốc gia" là cực kỳ cần thiết, là nhiệm vụ chiến lược quan trọng, đặt ra cho công tác xây dựng Đảng và tổ chức nhân sự trong tình hình mới. Muốn vậy, chúng ta cần phải nắm vững tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhân tài nào là cội nguồn. Lý luận hình thành quan điểm của Đảng ta về nhân tài, về bồi dưỡng và sử dụng nhân tài hiện nay. Về quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhân tài, chúng ta cần tập trung mấy quan điểm sau:
Thứ nhất, quần chúng nhân dân là nơi sản sinh vô tận ra các nhân tài lớn nhất. Bởi vì, nơi đây tiềm ẩn một nguồn nhân lực, nhân tài phong phú, đó là "kho báu" nhân tài lớn nhất. Sau Cách mạng tháng mười Nga thành công, Lênin đã nhiều lần phát biểu trong quần chúng nhân dân có rất nhiều các nhà tổ chức thiên tài. Vào tháng 3 năm 1920, Người đã có bài phát biểu quan trọng kỷ niệm 01 năm ngày mất của Fa.M.Svec-lốp, bài phát biểu chỉ rõ: "Đối với các lãnh tụ cách mạng mác-xít, nhân tài tuyệt nhiên không chỉ là số ít những nhân vật thiên tài, nhân vật vĩ đại, mà các nhân tài chuyên môn và công nhân, nông dân tiên tiến đều là nhân tài".
Thứ hai, chế độ xã hội quyết định số phận của nhân tài. Vì nguồn lực những người có tài trong quần chúng là vô tận.
Song ở trong mỗi xã hội khác nhau thì có sự ảnh hưởng khác nhau đến sự phát triển của nhân tài. Nếu trong xã hội có áp bức, bóc lột thì sự áp bức ấy tất nhiên sẽ bóp nghẹt, kìm hãm và làm mai một nhân tài trong công nhân và nhân dân lao động, tài năng của họ sẽ bị hủy hoại đi vì sự nghèo túng và bị chà đạp về nhân cách.
Trái lại, trong chủ nghĩa xã hội, chế độ ưu việt sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi cho nhân tài thể hiện bản lĩnh của mình, xã hội sẽ phát hiện ra người có tài năng, chăm bồi và phát triển họ một cách tốt nhất. Ở Liên Xô (cũ) trong những năm 30 người ta đã làm cho hàng ngàn nữ công nhân trở thành nhân tài có tố chất văn hóa, có trình độ kỹ thuật hàng đầu được Lênin phấn khởi nhận xét: ba năm trước chúng ta không có hay gần như không có những nhân tài như vậy. Đó là những nhân tài mới, đặc biệt .
Thứ ba, thời thế đã tạo ra hàng loạt nhân tài kiệt xuất của giai cấp mình. Vào năm 1850, Mác đã chỉ rõ: mỗi xã hội, mỗi thời đại đều cần có những vĩ nhân của mình. Do vậy, Chủ nghĩa Mác-Lênin cho rằng:
- Nhân tài kiệt xuất nào cũng đều là sản phẩm của những quan hệ xã hội nhất định, là sản phẩm của những điều kiện lịch sử - xã hội nhất định. Đến lượt mình, Mác và Ănghen cũng thừa nhận họ là sản phẩm của lịch sử xã hội tạo ra, điều ấy chứng tỏ rằng các nhân vật tài năng sẽ và trở thành lực lượng xã hội, là sản phẩm của những quan hệ xã hội cụ thể.
- Cuộc cách mạng của quần chúng nhân dân đã tạo ra những nhân tài vĩ đại. Đúng như Lênin đã nhận định: Trong lịch sử, bất kỳ giai cấp nào, nếu không tạo ra được những lãnh tụ chính trị và đại biểu tiên phong biết tổ chức và lãnh đạo phong trào của mình thì không thể giành được địa vị thống trị. Rõ ràng trong đấu tranh, trong cách mạng là môi trường có khả năng nhất để tạo ra nhân tài.
- Bất cứ nhân tài nào cũng mang đặc trưng của một thời kỳ cách mạng và có tính hạn chế lịch sử. Chủ nghĩa Mác khẳng định các nhân tài vĩ đại đến đâu cũng không thoát khỏi sự h?n ch? của lịch sử. Ănghen chỉ rõ: "nhà không tưởng của chủ nghĩa Xanh Xi Mon sở dĩ là nhà không tưởng chủ nghĩa chính vì trong thời đại mà nền sản xuất tư bản chủ nghĩa còn chưa phát triển thì họ chỉ có thể như vậy. Quan điểm của người sáng lập chủ nghĩa xã hội không tưởng là do lịch sử quyết định, lý luận không thành thục của họ thích ứng với trạng thái sản xuất tư bản chủ nghĩa chưa chín muồi, với trạng thái giai cấp chưa chín muồi".
Thứ tư, nhân tài nảy sinh trong thực tiễn cách mạng của quần chúng nhân dân, là chủ thể của thực tiễn. Nghĩa là thực tiễn sinh ra nhân tài, nuôi dưỡng nhân tài và quan hệ giữa nhân tài và thực tiễn là quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin.
Ở đây, tri thức và tài năng của nhân tài bắt nguồn từ thực tiễn, sự trưởng thành của các nhân tài đều không thể tách rời các kinh nghiệm thực tiễn xã hội, không tách rời trí lực và lực lượng quần chúng nhân dân, Lênin đã khẳng định tại Hội nghị bất thường BCH Trung ương toàn Nga 1919 là: tất cả mọi phẩm chất tốt đẹp của nhà cách mạng vô sản đều do tự rèn luyện nên trong môi trường cách mạng gian khổ nhất.
Thứ năm, lựa chọn tốt nhân tài là then chốt của sự thành bại trong công cuộc cách mạng và xây dựng xã hội chủ nghĩa. Năm 1922, Lênin đã khẳng định việc then chốt là quan tâm đến nhân tố con người, phát hiện và lựa chọn tốt nhân tài. Theo Lênin, lựa chọn nhân tài là then chốt của toàn bộ cục diện chính trị, nó phải trở thành nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Đảng. Lênin cũng đã chỉ ra 3 nhiệm vụ của lựa chọn nhân tài, đó là:
- Lựa chọn nhân tài từ trong tầng lớp trí thức của giai cấp tư sản để lợi dụng những tri thức ấy, tố chất vốn là của giai cấp ấy để phục vụ cho giai cấp mình. Người chỉ rõ: "Chỉ có những người nào hiểu rằng không học tập những người tổ chức ra tơ-rốt thì không thể tạo ra hoặc thực hiện chủ nghĩa xã hội, thì đó mới được gọi là người cộng sản chủ nghĩa".
- Tuyển chọn nhân tài từ công - nông. Đây là việc lựa chọn nhân tài từ bản thân giai cấp cách mạng, họ giàu sức sống, nghị lực và kiên cường hơn nhân tài xuất thân từ tầng lớp khác.
- Lựa chọn nhân tài từ trong nội bộ cán bộ, đảng viên. Phát hiện, đào tạo họ bố trí vào vị trí lãnh đạo để họ có khả năng phát huy năng lực tổ chức của mình phục vụ cho cách mạng và xây dựng đất nước.
Thứ sáu, gửi gắm hy vọng vào những nhân tài trẻ tuổi. Đây là tư tưởng quan trọng trong kho báu lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhân tài. Các ông rất coi trọng nhân tài trẻ tuổi, đánh giá cao vai trò của họ. Ngay những năm Cách mạng tháng mười Nga thành công Lênin đã nói: cần có lực lượng trẻ. Tôi muốn đề nghị bắn ngay tại chỗ kẻ nào cả gan nói rằng không có nhân tài.
Trên đây là tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhân tài, tư tưởng này hình thành và phát triển gắn liền với sự nghiệp giải phóng của giai cấp vô sản, nó cung cấp cơ sở lý luận quý giá cho việc nghiên cứu, phát huy nhân tố con người, lựa chọn được người có tài cho đất nước, cho chủ nghĩa xã hội. Muốn vậy, trong tình hình Việt Nam hiện nay cần làm tốt mấy việc cụ thể sau:
Một là, làm tốt công tác sử dụng nhân tài bằng cách tin tưởng họ về mặt chính trị, giao chức, giao quyền cho họ. Đưa họ vào những cương vị tốt nhất để họ có thể phát huy tối đa vai trò của mình. Mặt khác, không nên quá cầu toàn. Hiện nay, chúng ta chưa thật coi trọng đầy đủ vấn đề sử dụng người tài. Việc sử dụng người tài theo 1 quy trình "có lên, có xuống, có vào, có ra".
Hai là, cần bảo vệ tốt nhân tài về mặt chính trị, cải thiện, đãi ngộ và tạo môi trường tốt cho nhân tài đóng góp cho sự nghiệp đổi mới đất nước. Bảo vệ nhân tài về chính trị tức là phải xem tri thức, nhân tài bộ phận ưu tú của giai cấp công nhân. Phải là đội ngũ tiêu biểu về trí tuệ nhưng phải giữ vững lập trường cách mạng về giai cấp, tư tưởng, kiên định chủ nghĩa xã hội, có sức đề kháng chống lại mọi sự mua chuộc cám dỗ và vu khống bịa đặt thậm chí muốn hạ thấp uy tín khoa học và ý chí cách mạng. Cần đãi ngộ thích đáng đối với cống hiến, năng lực của nhân tài để họ yên tâm cống hiến cho cách mạng. Tạo môi trường thân thiện, cởi mở, tin tưởng để nhân tài có thể mạnh dạn suy nghĩ và hành động sáng tạo. Để thực hiện được yêu cầu này, cán bộ lãnh đạo, quản lý phải phát hiện đúng nhân tài, có phương pháp nhận biết nhân tài, biết cách sử dụng nhân tài, bồi dưỡng giáo dục nhân tài và đặc biệt là có nguyên tắc tuyển chọn nhân tài đúng như: có đức, có tài; có năng lực; vì việc chọn người; có đủ tiêu chuẩn tác phong; có đủ thể lực để hoàn thiện nhiệm vụ v.v…
Ba là, cần luân chuyển hợp lý nguồn lực nhân tài: lưu động nhân tài là thường xuyên trong xu hướng phát triển. Việc luân chuyển nhân tài khiến cho các ngành, các địa phương quy tụ được các nguồn trí năng, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, nhân tài chảy về khu vực nào đó thì khu vực đó sẽ hưng thịnh, phát triển. Việc luân chuyển, lưu động nhân tài không chỉ diễn ra ở từng ngành, từng địa phương, mà còn ở tầm cả nước, quốc tế để đảm bảo cho giao lưu quốc tế và hội nhập.
Tóm lại, nhân tài từ quần chúng nhân dân mà ra, do nhân dân sản sinh ra đồng thời sử dụng và phát huy vai trò của họ. Thời đại tạo ra nhân tài, chế độ xã hội sử dụng và phát huy tài năng của họ, nhân tài nảy sinh trong thực tiễn cách mạng. Việc dùng nhân tài có ý nghĩa quyết định thành bại của cách mạng; song việc ấy chỉ có thể thành hiện thực nếu nhà lãnh đạo biết tin tưởng và phát huy tài năng của họ… Đó chính là quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhân tài. Quan điểm trên có ý nghĩa rất to lớn trong công cuộc xây dựng và đổi mới phát triển hiện nay ở nước ta; có ý nghĩa rất quan trọng đối với phát huy nguồn lực con người đặc biệt người có tài ở nước ta. Điều đó chính là thực hiện tốt lời dạy của bậc hiền nhân "hiền tài là nguyên khí quốc gia"./.
TS. Nguyễn Hoàng Sa
Trường Chính trị Tôn Đức Thắng
0 nhận xét:
Đăng nhận xét